“Zubarska prijestonica svijeta”: Turisti u potrazi za savršenim osmijehom

Nensi Nelson se boji zubara. Znala je da bude toliko nervozna da samoj sebi dislocira vilicu. Ali već 25 godina, danas ima više od 60, ona dolazi kod zubara u Los Algodones, u Meksiku, i nema više taj problem.
„Veoma su pažljivi, brižni i uviđavni što se tiče moje fobije”, kaže ona, dok čeka u redu da se vrati u Sjedinjene Američke Države.

Los Algodones je mali meksički grad od 10.000 stanovnika na granici sa SAD, gdje je svaki deseti stanovnika zubar. Ovu statistiku mi je potvrdila gradonačelnica Herminia Marin, i sama zubarka. Zovu ga “zubarska prijestonica svijeta”, ili “grad kutnjaka”.
Svaki dan ga posjeti između 3.000 i 5.000 Amerikanaca, koji dolaze ne samo kod zubara, već i da popiju nekoliko margarita, jedu takose i plešu uz lokalnu muziku. Nensi živi u gradu u Viskonsinu po imenu Klivlend, koji je udaljen 3.000 kilometara. Sada je februar i ovih dana je temperatura u sjevernim državama u prosjeku nula stepeni Celzijusovih.

Izvještava se o oluji, snijegu. Za to vrijeme u Los Algodonesu je sunčano i temperatura ne pada ispod 15 stepeni. Njen muž Brus, krupan čovjek sa kaubojskim brkovima koji nosi kapu sa natpisom: „Prekinuo sam sa zemljoradnjom da bih bio ovdje” dodaje: „Doletjeli smo ovamo (u Arizonu), iznajmili kola, odsjeli par noći, otišli kod zubara, uštedjeli hiljade dolara, i uživali u malom odmoru usput.”

Poput ovog penzionisanog bračnog para, ljudi iz čitave Sjeverne Amerike dolaze u južne države, naročito tokom zimskih mjeseci; parkiraju se na ogromnom parkiralištu i prelaze granicu pješice da bi ušli u Los Algodones. Kolokvijalnim slengom rečeno, oni su poznat kao „snježni anđeli” ili „ptice selice”. Oni su turisti koji potom napuštaju Meksiko sa blistavim osmijehom na licu, šarmirani gostoprimstvom domaćih konobara i zubara. To je migracioni tok koji otkriva kakve sve kulturološke i trgovinske interakcije postoje između Meksikanaca i Amerikanaca – ili kakva je ona bila decenijama – uprkos čeličnom zidu visokom deset metara koji može da se vidi iz bilo koje tačke u gradu.

Od uzgajivača pamuka do zubara
Los Algodones je bio, kao što mu samo ime govori, epicentar cvjetajuće industrije pamuka koja se razvila u sjevernom Meksiku tokom 20. vijeka. Vrhunac je dostigla tokom Drugog svjetskog rata – koji je povećao potražnju za ovim vlaknom – i doživio delimični pad počev od sedamdesetih.

Iako usjevi pamuka povremeno i dalje mogu da se vide u kraju, posljednjih decenija se pogranična ekonomija prebacila na usluge koje bolje odgovaraju potražnji sa sjevera. U sve gradove u sjevernom Meksiku, bez izuzetka, dolazi veliki broj Amerikanaca koji traže medicinske usluge, što nekad promovišu i same farmaceutske kompanije, kaže Hoze Zavala, inženjer i ekspert za razvoj sa Kolegio de la Frontera u Tihuani.
„To se samo više primjećuje u Los Algodonesu zato što je grad mali i zato što sa sjeverne strane granice ovdje ima mnogo penzionerskih domova”, objašnjava on.

Interakcija između severnog Meksika i južnog SAD-a je istorijska, duboko ukorijenjena i gotovo strukturalna. Milioni porodica odrasli su s obe strane granice. Sve do sedamdesetih, sjevernjaci su mogli da prelazili granicu bez pasoša. Ono što vidite u Los Algodonesu je razglednica trgovinskog i kulturološkog odnosa koji nosi veliki značaj. To je odnos koji je bio doveden u pitanje predsjedničkim mandatom Donalda Trampa, sa prijetnjom carinama na meksički uvoz i njegovim grubim pristupom migrantima. Ali je to i odnos koji je, upravo zbog njegovih istorijskih korijena, teško prekinuti.

„Carine će biti smetnja, naravno, ali jake ekonomske veze je teško izbrisati”, kaže Zavala.
Karlos Rubio je bio jedan od prvih zubara u Los Algodonesu osamdesetih. Rođen u Sinaloi, on je došao na granicu kao mladić da okuša sreću i pronašao potražnju za zubarskim uslugama koja ga je navela da se specijalizuje i otvori praksu koja je danas sofisticirana zubarka klinika. Dok idemo u obilazak, pitam ga kakve osmehe njegovi klijenti vole. Jedan od njegovih saradnika se smeje: „Gringosi su opsjednuti blistavo bijelim osmehom.” Rubio, koji živi u Jumi, u Arizoni, i prelazi granicu svaki dan da bi išao na posao, vjeruje da „američki zdravstveni sistem nije socijalan”.

„Od 300 miliona ljudi, 60 odsto nema zubarsko osiguranje ili je samo djelimično osigurano. To je između 80 i 160 miliona ljudi sa lošim osiguranjem. To je između 80 i 160 miliona prilika za nas.” Prema Američkom zubarskom udruženju, jedna trećina odraslih starosti između 19 i 64 godine nema zubarsko osiguranje, uprkos tome što ima zdravstveno osiguranje.jA ogromna većina zubarskih osiguranja ne pokriva ništa više od čišćenja i pregleda. Za sve drugo, Amerikanci nemaju drugog izbora nego da izvade desetine hiljada dolara iz džepa ili da otputuju u Los Algodones.

Problem sa američkim zubarskim osiguranjem
Rodžer Gejvs je vojni veteran iz Floride koji je došao u Los Algodones sa ženom i ćerkom po četvrti put na zubarski tretman. Ovaj put su ostali par noći i čekaju u redu da pređu granicu ponovo sa koferima, među uličnim prodavcima koji prodaju rukotvorine i meksičku hranu.
„Imam zdravstveno osiguranje zato što sam veteran, ali ono ne obuhvata zubarski tretman, a budući da su mi prihodi od penzije, baš kao i moje supruge, ova opcija je veoma dobra za nas”, kaže on. Prema njegovim brižljivim proračunima, uštedio je između 66 i 75 odsto troškova time što je došao ovde.

„Američki zdravstveni sistem mora biti popravljen; preskup je”, dodaje on, što je pritužba koju su iznijeli svi naši sagovornici.
„Predimenzioniran je, samo malčice”, kaže ironično Džue Spinler, iz Ajove, koja zime provodi na jugu.
A Huan Ramon Soto, farmer rođen u Meksiku koji je američki državljanin, dodaje: „Ovdje mogu da izvadim sve zube i da ih zamijenim, a da to i dalje bude jeftinije nego da izvadim samo jedan zub tamo.” Odsustvo regulacije cijena, fragmentacija sistema, moć farmaceutskih kompanija i administrativni troškovi, između ostalog, čine američki zdravstveni sistem najskupljim na svijetu.

Meksički sistem je takođe imao velike probleme, ali je na sjeveru zemlje razvio savremenu infrastrukturu sa specijalistima obučenim da iskoriste potražnju koja dolazi iz SAD. A oni to čine sa tipičnim meksičkim gostoljubivošću: pokupe vas u kolicima za golf na granici, odvedu na zubarsku hirurgiju i potom odbace do jedne od oblasti sa hranom na otvorenom, gdje možete da jedete enčilade, pijuckate margaritu i slušate muziku uživo. Džun Spinler to sumira ovako: „To vam je kao tržni centar. Sve imate na jednom mestu.” Uz sve to, izgleda da je lakše boriti se protiv fobije od zubara.