Zašto su važne medicinske paste za zube

Egipćani su, hiljadama godina prije nove ere, prali zube prahom koji su pravili od pepela volovskih kopita, ljuski jaja, vulkanskog kamenja samljevenog u prah. Kinezi su za čišćenje zuba koristili štapiće aromatičnog drveta, čiji su jednu stranu žvakali, dok ne postane vlaknasta, nalik četkici. U Engleskoj se krajem osamnaestog vijeka pojavio prvi prah za čišćenje zuba koji se sastojao od abraziva na bazi gline, sprašenog porcelana, cigle i sode bikarbone. Početkom devetnaestog vijeka, dodat je glicerin, a zatim sapun i kreda. Krajem devetnaestog vijeka, počinje masovna proizvodnja pasti za zube, a u Americi se pojavljuje prva pasta u tubi „Dr Sheffield’s Creme Dentifrice“, a ovaj brend će kasnije postati „Colgate“.

Zanimljivo je da su Amerikanci tek poslije Drugog svjetskog rata počeli redovno da peru zube, a to je bila navika koju su njihovi vojnici donijeli iz Evrope. Tada počinje prava ekspanzija pasti za zube, sapun je zamijenjen SLS-om, a ubrzo je otkriveno da fluoridi jačaju zubnu gleđ i postali su uobičajen sastojak paste za zube. Uloga paste za zube je uklanjanje plaka, antiseptičko djelovanje i sprječavanje pojave karijesa. Plak je ljepljiva supstanca koju formiraju bakterije, tako što se zalijepe na mukoprotein koji oblaže zubnu gleđ, a ako se ne ukloni za 24 sata, kalcifikuje tako što se kalcijumove soli talože iz pljuvačke i nastaje zubni kamenac.

Uzročnici karijesa mogu da budu bakterije, koje stvaraju kiselu sredinu i demineralizuju zubnu gleđ kao i šećeri, koji se uz pomoć bakterija pretvaraju u lako isparljive kiseline, koje oštećuju hidroksiapatit gleđi. Neuklanjanje plaka dovodi do nakupljanja bakterija, upale desni ili gingivitisa. Desni postaju upaljene i lako krvare tokom pranja zuba. Iako su desni upaljene i nadražene, zubi su i dalje čvrsto na svom mjestu. Nema znakova oštećenja zuba ili tkiva oko zuba. Kada se gingivitis ne liječi, lako napreduje u parodontozu.

Parodontoza uzrokuje povlačenje desni, a korijen zuba se sve više vidi. Mjesto između zuba postaje podložno nakupljanju bakterija i nakon nekog vremena se inficira. Imuni sistem se bori protiv bakterija, a plak se počinje nakupljati i ispod zubnog mesa.
Po čemu se medicinske paste za zube razlikuju od klasičnih?
Razlikujemo kozmetičke paste, koje čiste, poliraju zube i osvježavaju dah, i medicinske paste koje imaju istu osnovnu ulogu kao kozmetičke, uz dodatu aktivnu komponentu, koja ublažava neki problem, recimo upale desni ili sprječava razvoj karijesa. Većina medicinskih pasti za zube ne sadrži SLS, koji je jak iritans, a postoje i neka istraživanja koja pokazuju da smanjuje efikasnost fluorida i pojačava učestalost pojave afti. Uloga soli fluora je da spriječe nastanak karijesa, tako što se ugrađuju u zubnu gleđ i imaju baktericidno dejstvo. Fluoridi su posljednjih godina kontroverzan sastojak, jer pretjeran unos može da dovede do oštećenja bubrega i želudačne sluzokože, ali paste ne bi trebalo da dovode do takvih problema, ukoliko se koriste prema uputstvu i ako se ne gutaju, što se može dešavati djeci. Sve više ljudi pribjegava upotrebi prirodnih pasti, koje svoje dejstvo ispoljavalju zahvaljujući antibakterijskim svojstvima biljaka, a ne sadrže fluor, deterdžente, konzervanse i boje.

Elmex je njemačka pasta za zube koja sadrži aminofluorid koji djeluje brže od ostalih fluoridnih soli i ima produženi efekat protiv karijesa. Jednostavnog je sastava, bez SLS-a, prijatnog ukusa, ne pjeni puno, a upotrebljen abraziv je fino mikroniziran i ne čini zube osjetljivim.
Sensodyne je britanska zubna pasta koja se preporučuje osobama sa osjetljivim zubima. Sadrži nešto blažu površinski aktivnu materiju cocamidopropyl betaine i soli cinka koje smanjuju plak i uklanjaju neprijatan zadah, a abraziv je takođe veoma fino usitnjen, što smanjuje osjetljivost. Veoma je prijatnog, jakog ukusa mentola.
Parodontax je slana zubna pasta i ozbiljan je borac protiv krvarenja desni, gingivitisa i parodontoze. Sadrži bikarbonat i biljne ekstrakte: kamilice, ehinacee, žalfije, izmirne, kramerije i ulje pitome nane. Postoje varijante sa i bez fluora. Nedostatak ove paste je karakterističan slankast ukus na koji se treba navići, ali je vrlo efikasna kod upala desni.

Blend-A-Med Pro-Expert Clinic Line za regeneraciju i zaštitu zubne gleđi sadrži poseban oblik fluorida koji efikasnije štiti od natrijum-fluorida iz većine zubnih pasti. Sadrži SLS, cink, slatkastog je i nešto blažeg ukusa.
Colgate Sensitive Pro Relief sadrži osam odsto arginina koji zatvara dentinske kanale i štiti od bola prouzrokovanog osjetljivošću, a redovnom upotrebom stvara se dugotrajni zaštitni sloj koji uspješno eliminiše osjetljivost zuba. Pasta sadrži fluor i SLS, vrlo je prijatnog ukusa i ima nisku abrazivnu formulu, koja pomaže da se obnovi bjelina zuba. Tuba je u potpunosti zatvorena i otvara se uklanjanjem navoja uz pomoć poklopca.

Lacalut je njemačke zubne paste, koje sadrže aluminijum laktat, koji je zaštitni znak cijele linije. Posjeduje adstringentno dejstvo (izaziva stezanje čime direktno utiče na prekid krvarenja), protivupalno dejstvo (bitno smanjuje upalu desni) i efikasno umanjuje preosjetljivost zuba. Zbog prisustva ove supstance, imaćete utisak da vam je usna šupljina suva, da se steže, međutim, takav osjećaj potrajaće ne više od dva minuta. Za prevenciju parodontoze najefikasniji je Lacalut activ koji štiti od krvarenja desni, upala i karijesa. Sadrži aluminijum laktat i aluminijum fluorid (sadržaj fluorida 1360 ppm), uz dodatak hlorheksidina, alantoina i bisabolola. Aluminijum laktat zaustavlja krvarenje stezanjem desni, aluminijum fluorid djeluje antikarijesno, hlorheksidin diglukonat antiseptički, a bisabolol i alantoin protivupalno i umirujuće.